Cảm xúc của mẹ ảnh hưởng đến cuộc đời của con như thế nào?

Có những người lớn lên và luôn cảm thấy mình “không đủ tốt”, luôn lo lắng, dễ tổn thương hoặc khó xây dựng những mối quan hệ lành mạnh. Họ không hiểu vì sao mình lại như vậy, bởi không có một biến cố rõ ràng nào trong quá khứ.

Nhưng nhiều khi, câu trả lời không nằm ở một sự kiện lớn, mà nằm ở những cảm xúc rất nhỏ, rất thường xuyên của mẹ – người gần gũi nhất với bạn trong những năm đầu đời.

Cảm xúc của mẹ không chỉ là điều mẹ cảm nhận. Nó là môi trường cảm xúc mà bạn lớn lên bên trong.

1. Đứa trẻ học cảm xúc từ mẹ, trước cả khi biết nói

Trước khi bạn hiểu ngôn ngữ, bạn đã “đọc” được cảm xúc. Một đứa trẻ có thể không hiểu mẹ đang nói gì, nhưng có thể cảm nhận được mẹ đang căng thẳng, lo lắng hay bình yên.

Khi mẹ thường xuyên căng thẳng hoặc bất ổn, hệ thần kinh của đứa trẻ cũng học cách ở trong trạng thái đó. Ngược lại, khi mẹ ổn định và an toàn về mặt cảm xúc, đứa trẻ có xu hướng cảm thấy thế giới là một nơi đáng tin cậy hơn.

Điều này xảy ra một cách tự nhiên, không cần ai dạy, nhưng lại có ảnh hưởng rất lâu dài.

2. Nếu mẹ thường xuyên lo lắng, bạn dễ trở thành người hay bất an

Khi bạn lớn lên trong môi trường mà mẹ luôn lo xa, sợ hãi hoặc kiểm soát, bạn có thể học được rằng thế giới là một nơi nguy hiểm.

Bạn sẽ dễ overthinking, luôn nghĩ đến kịch bản xấu nhất và khó cảm thấy an toàn, ngay cả khi không có mối đe dọa thực sự.

Bạn không “suy nghĩ quá nhiều” một cách vô cớ. Bạn đang phản ứng theo cách mà mình đã quen từ rất sớm.

3. Nếu mẹ kìm nén cảm xúc, bạn cũng khó hiểu chính mình

Nhiều người mẹ không được dạy cách thể hiện cảm xúc, nên họ có xu hướng kìm nén hoặc né tránh. Họ có thể hiếm khi nói về cảm xúc của mình, hoặc luôn cố tỏ ra mạnh mẽ.

Khi lớn lên trong môi trường đó, bạn có thể không biết cách gọi tên cảm xúc của mình. Bạn chỉ biết mình “không ổn”, nhưng không rõ là buồn, giận hay thất vọng.

Điều này khiến bạn khó giao tiếp cảm xúc với người khác, và dễ bị dồn nén theo thời gian.

3. Nếu mẹ dễ nóng giận, bạn có thể trở nên nhạy cảm hoặc phản ứng mạnh

Khi mẹ thường xuyên cáu gắt hoặc phản ứng mạnh, đứa trẻ sẽ học cách “đề phòng”. Bạn có thể trở nên rất nhạy với cảm xúc của người khác, luôn cố đoán xem người đối diện đang nghĩ gì để tránh xung đột.

Hoặc ngược lại, bạn có thể học chính cách phản ứng đó và trở thành người dễ bùng nổ khi bị kích thích.

Dù theo hướng nào, bạn vẫn đang mang theo cách xử lý cảm xúc mà mình đã quan sát từ nhỏ.

4. Nếu mẹ không có không gian cảm xúc, bạn cũng khó cho phép mình “không ổn”

Có những người mẹ luôn bận rộn, luôn chịu áp lực, hoặc không có ai lắng nghe. Khi đó, họ khó có thể tạo ra một không gian an toàn về mặt cảm xúc cho con.

Đứa trẻ trong môi trường này thường học cách tự xử lý cảm xúc một mình. Bạn có thể cảm thấy rằng mình không nên làm phiền người khác bằng cảm xúc của mình, hoặc rằng cảm xúc của mình không quan trọng.

Khi trưởng thành, bạn có thể gặp khó khăn trong việc mở lòng hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ.

5. Chữa lành bắt đầu từ việc thấu hiểu, không phải đổ lỗi

Hiểu về ảnh hưởng của mẹ không phải để đổ lỗi, mà để nhận ra những gì đang định hình mình. Mẹ bạn cũng là một người đã lớn lên trong những điều kiện riêng, với những tổn thương và giới hạn của riêng họ.

Điều quan trọng là khi bạn bắt đầu nhận ra những xu hướng này, bạn có cơ hội thay đổi chúng.

Bạn có thể học lại cách hiểu cảm xúc, cách phản ứng và cách xây dựng những mối quan hệ lành mạnh hơn.

Bạn không cần phải thay đổi mọi thứ ngay lập tức. Việc đầu tiên là nhận ra: những gì bạn đang cảm thấy có lý do của nó. Khi bạn hiểu rằng một phần trong cách bạn phản ứng đến từ môi trường mình lớn lên, bạn sẽ bớt khắt khe với bản thân hơn. Và từ đó, bạn có thể bắt đầu thay đổi từng chút một.

Cảm xúc của mẹ có thể ảnh hưởng rất sâu đến cách bạn nhìn nhận thế giới và chính mình. Nhưng nó không quyết định hoàn toàn con người bạn sẽ trở thành. Khi bạn bắt đầu hiểu và ý thức được những ảnh hưởng này, bạn đã đi được một bước rất lớn trong hành trình chữa lành.

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về viết chữa lành như một công cụ trong hành trình này, có thể đọc: Viết chữa lành là gì và tại sao nó hiệu quả.