top of page

Áp lực đồng trang lứa ở người trưởng thành: Vì sao bạn luôn thấy mình chậm hơn?

11 phút trước
13 phút đọc

Có thể bạn từng vui khi nghe tin một người bạn được thăng chức, nhưng ngay sau đó lại cảm thấy chạnh lòng vì nhìn lại công việc của mình. Bạn chân thành chúc mừng một người bạn vừa kết hôn, nhưng khi trở về nhà, lại tự hỏi bao giờ cuộc sống của mình mới ổn định như vậy.


Bạn không ghét thành công của người khác. Bạn cũng không muốn ganh đua với những người mình yêu quý. Chỉ là mỗi lần nhìn thấy ai đó đạt được một cột mốc mới, bạn lại có cảm giác mình đang bị bỏ lại phía sau.


Ở tuổi trưởng thành, áp lực đồng trang lứa không còn đơn thuần là chuyện mặc gì, nghe nhạc gì hay được bạn bè yêu thích. Nó có thể liên quan đến việc bạn kiếm được bao nhiêu tiền, đang làm công việc gì, đã kết hôn chưa, có tài sản gì và cuộc sống hiện tại có giống với những gì xã hội kỳ vọng hay không.


Vậy áp lực đồng trang lứa ở người trưởng thành (Adult Peer Pressure) là gì, vì sao người trưởng thành vẫn chịu áp lực so sánh với bạn bè cùng trang lứa và làm thế nào để thoát khỏi cảm giác phải chạy đua với cuộc đời người khác?


Áp lực đồng trang lứa ở người trưởng thành: Vì sao bạn luôn thấy mình chậm hơn?

1. Áp lực đồng trang lứa ở người trưởng thành - Adult Peer Pressure là gì?

Adult Peer Pressure, hay áp lực đồng trang lứa ở người trưởng thành, là cảm giác bị ảnh hưởng bởi kỳ vọng, lựa chọn, thành tựu hoặc chuẩn mực của những người cùng độ tuổi và nhóm xã hội.


Áp lực này có thể khiến bạn điều chỉnh suy nghĩ, hành vi và quyết định của mình để không cảm thấy khác biệt, thua kém hoặc bị bỏ lại phía sau.


Nếu ở tuổi teen, áp lực đồng trang lứa thường xuất hiện qua việc muốn được bạn bè chấp nhận, muốn hòa nhập với một nhóm hoặc bắt chước cách ăn mặc, hành xử của những người xung quanh, thì ở tuổi trưởng thành, nó thường gắn với những cột mốc cuộc sống.

Chẳng hạn:

  • Bạn bè đã có công việc ổn định, còn bạn vẫn đang tìm hướng đi phù hợp.

  • Người cùng tuổi được thăng chức, mua nhà hoặc có mức thu nhập cao hơn.

  • Nhiều người xung quanh kết hôn, sinh con, trong khi bạn chưa muốn hoặc chưa sẵn sàng.

  • Bạn bè thường xuyên đi du lịch, trải nghiệm những điều mới, còn bạn phải cân nhắc từng khoản chi tiêu.

  • Những người từng học cùng bạn dường như đều đã có vị trí riêng trong xã hội.

Điều đáng chú ý là áp lực này không nhất thiết đến từ việc người khác trực tiếp thúc ép. Đôi khi, chẳng ai hỏi bạn bao giờ kết hôn hay tại sao chưa mua nhà. Nhưng khi nhìn vào cuộc sống của những người xung quanh, bạn tự hình thành một tiêu chuẩn rằng mình cũng phải đạt được những điều tương tự ở độ tuổi này.


2. 7 biểu hiện của áp lực đồng trang lứa ở người trưởng thành

Bạn có thể không nhận ra mình đang chịu áp lực đồng trang lứa vì những biểu hiện này đôi khi được ngụy trang dưới mong muốn phát triển bản thân hoặc cải thiện cuộc sống.

Hãy thử xem mình có từng trải qua những điều sau không.


1. Luôn cảm thấy mình đang chậm hơn bạn bè

Bạn thường xuyên nhìn vào những cột mốc của người khác để đánh giá tiến độ cuộc đời mình.

Một người bạn mua được căn nhà đầu tiên, bạn bắt đầu lo lắng về khoản tiết kiệm. Một người đồng nghiệp được thăng chức, bạn tự hỏi liệu mình có đang đi sai hướng.

Dù cuộc sống hiện tại không quá tệ, bạn vẫn khó cảm thấy hài lòng vì trong đầu luôn có một hình mẫu về những gì mình đáng lẽ phải đạt được ở độ tuổi này.


2. Cảm thấy lo lắng khi người khác đạt được thành tựu

Bạn có thể vui cho thành công của bạn bè nhưng đồng thời cảm thấy buồn cho chính mình.

Một tin vui từ người khác vô tình trở thành lời nhắc nhở về những điều bạn chưa có. Bạn bắt đầu so sánh mức lương, chức vụ, ngoại hình, mối quan hệ hoặc những trải nghiệm mà mỗi người đang sở hữu.

Sau đó, bạn có thể cảm thấy có lỗi vì đã ghen tị, dù bản thân không hề muốn có cảm xúc ấy.


3. Đưa ra quyết định vì sợ bị bỏ lại phía sau

Bạn bắt đầu cân nhắc những lựa chọn quan trọng dựa trên việc người khác đang làm gì.

Bạn muốn đổi việc vì bạn bè đều đang có mức thu nhập tốt hơn. Bạn nghĩ đến chuyện kết hôn vì những người cùng tuổi đã lập gia đình. Bạn muốn mua nhà dù tình hình tài chính chưa thực sự phù hợp.

Những quyết định ấy có thể vẫn là điều bạn mong muốn. Nhưng nếu động lực chính là nỗi sợ mình đang tụt lại, bạn có thể chưa dành đủ thời gian để hiểu bản thân thật sự cần gì.


4. Khó tận hưởng cuộc sống hiện tại vì luôn nghĩ đến những cột mốc tiếp theo

Bạn vừa đạt được một mục tiêu nhưng chưa kịp vui đã bắt đầu lo lắng về mục tiêu kế tiếp.

Bạn có công việc ổn định nhưng muốn mức lương cao hơn. Bạn có một mối quan hệ tốt nhưng lại lo lắng về chuyện kết hôn. Bạn vừa tiết kiệm được một khoản tiền nhưng vẫn cảm thấy chưa đủ khi nhìn vào tài sản của người khác.

Cuộc sống dần trở thành một danh sách những việc phải hoàn thành. Bạn ít khi cho phép mình dừng lại để nhận ra những gì đã có.


5. Cảm thấy tự ti khi gặp lại bạn bè cùng trang lứa

Những buổi họp lớp, gặp mặt bạn cũ hoặc trò chuyện với đồng nghiệp đôi khi khiến bạn căng thẳng.

Bạn bắt đầu nghĩ xem nên kể gì về công việc, thu nhập và cuộc sống của mình. Bạn lo lắng người khác sẽ đánh giá nếu biết mình vẫn đang ở một vị trí chưa như mong đợi.

Thậm chí, bạn có thể tránh những cuộc gặp gỡ vì không muốn đối diện với cảm giác thua kém.


6. Thường xuyên so sánh cuộc sống của mình trên mạng xã hội

Bạn mở mạng xã hội và nhìn thấy những người cùng tuổi đang đi du lịch, mua nhà, thăng chức, kết hôn hoặc xây dựng doanh nghiệp riêng.

Bạn biết rằng những gì xuất hiện trên mạng chỉ là một phần cuộc sống của họ. Nhưng điều đó không ngăn được cảm giác mình đang sống một cuộc đời kém thú vị hơn.

Càng xem, bạn càng có xu hướng đánh giá cuộc sống của mình dựa trên những hình ảnh được lựa chọn và chia sẻ bởi người khác.


7. Không chắc mình thực sự muốn gì ngoài việc không muốn thua kém

Đây có thể là biểu hiện sâu hơn của áp lực đồng trang lứa.

Khi được hỏi bạn muốn gì trong tương lai, bạn có thể kể ra rất nhiều mục tiêu: thu nhập cao, công việc tốt, nhà riêng, một mối quan hệ ổn định, những chuyến du lịch...

Nhưng nếu được hỏi tại sao mình muốn những điều đó, bạn lại không có câu trả lời rõ ràng.

Có thể bạn đã dành quá nhiều thời gian nhìn vào cuộc sống người khác đến mức chưa có cơ hội tự hỏi mình muốn xây dựng cuộc sống như thế nào.


3. Vì sao áp lực đồng trang lứa vẫn tồn tại khi chúng ta đã trưởng thành?

Nhiều người nghĩ rằng khi trưởng thành, chúng ta sẽ tự tin hơn, hiểu rõ bản thân hơn và ít quan tâm đến đánh giá của người khác. Nhưng trên thực tế, nhu cầu được công nhận và cảm giác thuộc về một cộng đồng vẫn có thể ảnh hưởng đến lựa chọn của chúng ta.

Có một vài lý do khiến áp lực đồng trang lứa tiếp tục xuất hiện ở giai đoạn này.


Những cột mốc trưởng thành thường được xã hội định sẵn

Từ nhỏ, chúng ta đã quen với những cột mốc được xem là dấu hiệu của sự trưởng thành: học xong, có công việc, lập gia đình, mua nhà, sinh con và ổn định tài chính.

Dù mỗi người có hoàn cảnh và mong muốn khác nhau, xã hội vẫn thường tạo ra một hình dung chung về việc một người nên đạt được điều gì ở từng độ tuổi.

Khi không đi theo lộ trình ấy, bạn có thể cảm thấy mình đang chậm hơn hoặc có điều gì đó chưa ổn.


Nhu cầu được công nhận và thuộc về

Con người có nhu cầu kết nối và cảm thấy mình được chấp nhận trong cộng đồng. Vì vậy, việc quan sát và điều chỉnh bản thân theo những người xung quanh là điều có thể xuất hiện ở nhiều giai đoạn cuộc đời.

Khi bạn bè cùng nhóm đều lựa chọn một hướng đi, bạn có thể cảm thấy khó khăn nếu muốn chọn con đường khác.

Chẳng hạn, nếu phần lớn bạn bè đều kết hôn, việc bạn chưa muốn lập gia đình có thể khiến bạn cảm thấy mình khác biệt, dù đó hoàn toàn là lựa chọn phù hợp với hiện tại.


Mạng xã hội khiến việc so sánh trở nên liên tục

Trước đây, bạn có thể chỉ biết về cuộc sống của bạn bè qua những lần gặp gỡ. Hiện tại, bạn có thể nhìn thấy những cột mốc của hàng trăm người mỗi ngày.

Bạn biết ai vừa được thăng chức, ai vừa mua nhà, ai đang đi du lịch và ai đang có một mối quan hệ hạnh phúc.

Việc tiếp xúc liên tục với những thông tin này có thể khiến bạn hình thành cảm giác mọi người đều đang tiến lên, trong khi mình là người duy nhất chưa đạt được điều gì đáng kể.


Tuổi trưởng thành đi kèm nhiều bất định

Ở giai đoạn này, bạn có thể phải đưa ra những quyết định lớn liên quan đến công việc, tài chính, tình cảm và gia đình.

Nhưng không phải lúc nào bạn cũng biết lựa chọn nào là đúng. Khi cảm thấy bất an về tương lai, việc nhìn vào con đường của người khác có thể tạo ra cảm giác an toàn tạm thời.

Bạn nghĩ rằng nếu họ đang làm như vậy và có vẻ hạnh phúc, có lẽ mình cũng nên làm theo.

Tuy nhiên, điều phù hợp với cuộc sống của người khác chưa chắc phù hợp với hoàn cảnh và mong muốn của bạn.


4. Áp lực đồng trang lứa ảnh hưởng đến cuộc sống như thế nào?

Nếu kéo dài, áp lực đồng trang lứa có thể khiến bạn đánh mất sự kết nối với nhu cầu và mong muốn thật sự của bản thân.

Bạn khó hài lòng với cuộc sống hiện tại. Những gì mình đang có dường như luôn kém hấp dẫn hơn những gì người khác sở hữu. Thành quả của bản thân nhanh chóng trở nên nhỏ bé khi đặt cạnh thành công của bạn bè.


Bạn dễ đưa ra quyết định thiếu phù hợp. Việc đổi việc, kết hôn, mua nhà hoặc theo đuổi một mục tiêu lớn có thể xuất phát từ nỗi sợ bị bỏ lại thay vì sự sẵn sàng thực sự.


Bạn có thể hình thành cảm giác tự ti và lo âu. Việc liên tục so sánh khiến bạn nghi ngờ năng lực, ngoại hình và giá trị của mình.


Các mối quan hệ cũng có thể bị ảnh hưởng. Bạn khó vui trọn vẹn trước thành công của người khác, dễ cảm thấy cạnh tranh hoặc muốn giữ khoảng cách với những người khiến mình tự ti.


Bạn dần mất phương hướng. Khi quá tập trung vào những tiêu chuẩn bên ngoài, bạn có thể không còn biết mình thực sự thích gì, cần gì và muốn cuộc sống của mình diễn ra như thế nào.


5. Làm thế nào để vượt qua áp lực đồng trang lứa ở tuổi trưởng thành?

Bạn không cần ngừng quan tâm đến thành công của người khác hay ép mình không được so sánh. Điều quan trọng là học cách nhận diện những áp lực đang ảnh hưởng đến mình và xây dựng một thước đo phù hợp hơn cho cuộc sống.


1. Nhận ra khi nào mình đang so sánh

Mỗi khi cảm thấy chạnh lòng trước thành tựu của người khác, hãy thử dừng lại và tự hỏi:

  • Mình đang thực sự vui cho họ hay đang lo lắng về bản thân?

  • Điều gì trong cuộc sống của họ khiến mình cảm thấy thiếu thốn?

  • Mình đang muốn có điều đó vì thật sự mong muốn hay vì không muốn thua kém?

Đừng vội trách bản thân vì cảm giác ghen tị hoặc tự ti. Những cảm xúc này có thể giúp bạn nhận ra điều gì đang quan trọng với mình.


2. Phân biệt mong muốn của bản thân và kỳ vọng xã hội

Hãy thử nhìn lại những mục tiêu mình đang theo đuổi.

Bạn muốn kết hôn vì thực sự mong muốn xây dựng gia đình, hay vì cảm thấy đã đến tuổi? Bạn muốn mua nhà vì cần một nơi ổn định, hay vì muốn chứng minh mình đã thành công? Bạn muốn thăng tiến vì yêu thích công việc, hay vì sợ bị đánh giá là kém cỏi?

Không có lựa chọn nào mặc định là đúng hoặc sai. Điều quan trọng là bạn hiểu được lý do đằng sau mỗi lựa chọn.


3. Xây dựng thước đo thành công của riêng mình

Thành công không nhất thiết phải có cùng một hình dạng với tất cả mọi người.

Với người này, thành công có thể là một công việc thu nhập cao. Với người khác, đó có thể là được làm công việc mình yêu thích, có thời gian cho gia đình hoặc sống trong một môi trường ít áp lực hơn.


Hãy thử viết ra 3-5 điều quan trọng nhất với bạn trong giai đoạn hiện tại. Đó có thể là sức khỏe, sự ổn định tài chính, tự do, kết nối, phát triển cá nhân hoặc sự bình yên.

Khi có những giá trị làm điểm tựa, bạn sẽ dễ đánh giá lựa chọn của mình dựa trên điều thực sự quan trọng thay vì những cột mốc của người khác.


4. Giảm tiếp xúc với những nội dung khiến bạn liên tục so sánh

Bạn có thể chủ động điều chỉnh cách sử dụng mạng xã hội.

Thử bỏ theo dõi hoặc tạm ẩn những tài khoản khiến bạn thường xuyên cảm thấy tự ti, dành thời gian cho những nội dung có ích và kết nối nhiều hơn với những người khiến bạn cảm thấy được là chính mình.

Điều này không có nghĩa là bạn phải tránh xa thành công của người khác. Bạn chỉ đang tạo ra một môi trường tinh thần lành mạnh hơn cho bản thân.


5. Học cách ghi nhận tiến trình của chính mình

Thay vì chỉ nhìn vào những gì chưa đạt được, hãy thử nhìn lại những thay đổi đã diễn ra trong cuộc sống.

Bạn đã học được kỹ năng gì? Đã vượt qua giai đoạn khó khăn nào? Đã có quyết định nào giúp cuộc sống tốt hơn? Có điều gì trước đây khiến bạn sợ hãi nhưng hiện tại đã có thể đối diện?

Những tiến bộ này có thể không xuất hiện trên mạng xã hội hay trở thành một cột mốc đáng kể trong mắt người khác. Nhưng chúng vẫn có ý nghĩa với hành trình của bạn.


6. Cho phép bản thân có một lộ trình khác biệt

Bạn không cần đạt được mọi thứ cùng lúc với bạn bè.

Có người tìm được công việc phù hợp từ rất sớm, có người phải trải qua nhiều lần thay đổi. Có người kết hôn ở tuổi 25, có người lựa chọn sống độc thân lâu dài. Có người mua nhà khi còn trẻ, có người ưu tiên trải nghiệm và sự tự do.


Mỗi người có xuất phát điểm, nguồn lực, trách nhiệm và mong muốn khác nhau. Vì vậy, việc so sánh tiến độ cuộc đời giữa những người có hoàn cảnh khác nhau thường không mang lại một đánh giá công bằng.


Bạn có thể đi chậm hơn ở một lĩnh vực nhưng đang xây dựng những điều quan trọng ở một lĩnh vực khác.


6. Bài tập viết: Nếu không nhìn vào cuộc sống của người khác, mình muốn điều gì?

Khi thường xuyên chịu áp lực đồng trang lứa, bạn có thể dần quen với việc dùng cuộc sống của người khác làm tiêu chuẩn. Bài tập viết dưới đây sẽ giúp bạn tạm rời khỏi những so sánh ấy và quay lại với mong muốn của chính mình.


Hãy dành khoảng 10-15 phút để trả lời những câu hỏi sau:

1. Gần đây, mình thường cảm thấy thua kém khi nhìn thấy điều gì ở người khác?

Hãy viết ra những tình huống cụ thể: công việc, thu nhập, tình yêu, ngoại hình, tài sản hay những trải nghiệm cuộc sống.


2. Điều mình ghen tị ở người khác có thực sự là điều mình mong muốn không?

Nếu có cơ hội sở hữu điều đó, bạn có thực sự muốn sống cùng những trách nhiệm, đánh đổi và áp lực đi kèm?


3. Có mục tiêu nào mình đang theo đuổi chỉ vì nghĩ rằng mình nên có nó ở độ tuổi này không?

Hãy thử thành thật với bản thân về những kỳ vọng bạn đang mang theo.


4. Nếu không ai biết mình đang làm gì, mình muốn dành thời gian và năng lượng cho điều gì?

Hãy tưởng tượng bạn không cần chứng minh thành công với bất kỳ ai. Điều gì sẽ khiến bạn cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa?


5. Ba điều mình muốn ưu tiên trong 12 tháng tới là gì?

Hãy chọn những mục tiêu phù hợp với hoàn cảnh và nguồn lực hiện tại. Chúng không cần phải giống với mục tiêu của bạn bè.


Sau khi viết xong, hãy đọc lại và quan sát xem có điều gì khiến bạn bất ngờ. Có thể bạn sẽ nhận ra một vài mục tiêu mình từng theo đuổi thực chất xuất phát từ kỳ vọng bên ngoài, trong khi những mong muốn thật sự lại chưa có đủ không gian để được lắng nghe.


Bạn không cần sống đúng tiến độ của bất kỳ ai

Trưởng thành đôi khi khiến chúng ta cảm thấy mình đang tham gia vào một cuộc đua mà không ai thực sự thông báo điểm bắt đầu hay vạch đích. Khi nhìn quanh, ai cũng dường như đang tiến lên theo một cách nào đó, và bạn dễ nghĩ rằng mình cũng phải nhanh hơn.


Nhưng cuộc sống không có một lịch trình chung cho tất cả mọi người. Bạn có thể chưa có sự nghiệp như mong đợi, chưa kết hôn, chưa mua được nhà hoặc vẫn đang tìm hiểu điều mình thực sự muốn. Những điều ấy không tự động khiến hành trình của bạn kém giá trị.


Bạn không cần sống giống bất kỳ ai để có một cuộc sống ý nghĩa. Hãy bắt đầu từ những điều khiến bạn cảm thấy mình đang thật sự hiện diện trong cuộc sống của chính mình.


Tại Viết Chữa Lành, chúng mình tin rằng viết là một cách để bạn chậm lại giữa những kỳ vọng và tiếng nói từ bên ngoài. Qua những câu hỏi gợi mở, bạn có thể từng bước nhận diện áp lực, hiểu rõ mong muốn của mình và xây dựng một định nghĩa riêng về cuộc sống hạnh phúc.


Viết Chữa Lành mang đến các khóa học và tài nguyên giúp bạn từng bước ổn định và chữa lành, cùng cộng đồng thấu hiểu không phán xét.


Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về viết chữa lành như một công cụ trong hành trình này, có thể xem thêm:




Có thể bạn không đi nhanh như người khác. Nhưng khi hiểu rõ mình đang muốn đi đâu, bạn sẽ không còn cần phải liên tục nhìn sang con đường của mọi người để xác định giá trị hành trình của chính mình.

Bình luận


bottom of page