Self Care là gì? Phân biệt chăm sóc bản thân thực sự với những thứ chỉ trông có vẻ như vậy

Self care không phải là xa xỉ phẩm hay phần thưởng bạn nhận được khi đã "làm đủ mọi thứ". Đó là nhu cầu cơ bản - và hiểu đúng về nó sẽ thay đổi cách bạn nhìn nhận việc chăm sóc bản thân.

Khi nghe đến self care, nhiều người nghĩ ngay đến spa, kỳ nghỉ hay những buổi chiều tự thưởng cho mình. Và không có gì sai với những điều đó.

Nhưng self care thực sự rộng hơn, sâu hơn và đôi khi ít glamour hơn nhiều so với những gì mạng xã hội thường miêu tả. Đôi khi self care là đi ngủ sớm khi bạn muốn xem thêm một tập nữa. Là kết thúc cuộc trò chuyện khiến bạn kiệt sức dù chưa đến "điểm kết" tự nhiên. Là làm bài tập tâm lý khó chịu thay vì trốn tránh vào mạng xã hội.

1. Self care là gì?

Self care - chăm sóc bản thân - là tổng hợp các hành động và thực hành có chủ ý mà một người thực hiện để duy trì và nâng cao sức khỏe thể chất, tâm lý, cảm xúc và xã hội của mình - đặc biệt là trong các giai đoạn căng thẳng hay thách thức.

Định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhấn mạnh tính chủ động: self care không phải là thụ động chờ đợi hết mệt, mà là chủ động tạo ra điều kiện để cơ thể và tâm trí được phục hồi và phát triển.

2. Các khía cạnh của self care

Self care thể chất bao gồm những điều cơ bản nhất mà cơ thể cần: ngủ đủ giấc và có chất lượng, vận động thường xuyên phù hợp với thể trạng, dinh dưỡng đủ và cân bằng, và chăm sóc sức khỏe định kỳ. Đây thường là nền tảng - khi những điều này không được đáp ứng, tất cả các chiều cạnh khác đều bị ảnh hưởng.

Self care tâm lý và cảm xúc là nhóm thường bị bỏ qua nhất, đặc biệt với những người quen đặt nhu cầu của người khác lên trước. Nó bao gồm việc nhận ra và đáp ứng nhu cầu cảm xúc của mình, xử lý cảm xúc khó khăn thay vì né tránh, đặt ranh giới lành mạnh, và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần.

Self care tinh thần và trí tuệ là việc nuôi dưỡng những hoạt động kích thích và làm phong phú tâm trí - đọc sách, học điều mới, tham gia vào những cuộc trò chuyện có chiều sâu, hay dành thời gian cho sở thích sáng tạo.

Self care xã hội là việc nuôi dưỡng các mối quan hệ thực sự có ý nghĩa và hỗ trợ, đồng thời tạo khoảng cách khỏi các mối quan hệ hay môi trường làm cạn kiệt năng lượng của mình.

3. Phân biệt self care thực sự và self care bề mặt

Đây là phân biệt quan trọng mà ít người nhắc đến.

Self care bề mặt tập trung vào sự dễ chịu ngắn hạn - những hoạt động mang lại cảm giác tốt trong vài giờ nhưng không thực sự giải quyết những nhu cầu sâu hơn. Cuộn mạng xã hội để "thư giãn" nhưng thực ra là né tránh cảm xúc. Mua sắm để cảm thấy tốt hơn trong chốc lát. Ăn uống không lành mạnh như cách tự an ủi. Những điều này không xấu nếu thỉnh thoảng và có ý thức - nhưng chúng không phải là self care thực sự.

Self care thực sự đôi khi đòi hỏi sự không thoải mái ngắn hạn để phục vụ sức khỏe dài hạn - đi gặp bác sĩ tâm lý dù ngại, có một cuộc trò chuyện khó khăn cần thiết, hay từ chối yêu cầu dù biết sẽ làm người khác không vui.

4. Self care và self love khác nhau như thế nào?

Self care và self love thường được dùng thay thế cho nhau - nhưng chúng thực ra là hai thứ khác nhau có liên hệ mật thiết.

Self love là thái độ và mối quan hệ cơ bản bạn có với bản thân - bạn có tin rằng mình xứng đáng được chăm sóc không? Self care là các hành động cụ thể thể hiện thái độ đó trong thực tế.

Không có self love làm nền tảng, self care trở thành danh sách việc cần làm không có ý nghĩa thực sự. Không có self care như biểu hiện cụ thể, self love chỉ là ý niệm trừu tượng không chạm đến cuộc sống thực.

Viết chữa lành là một hình thức self care sâu sắc vì nó nuôi dưỡng cả sức khỏe tâm lý lẫn sự tự nhận thức - hai yếu tố nền tảng của self love thực sự. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm, có thể đọc: Viết chữa lành là gì và tại sao nó hiệu quả.

Self care không phải là ích kỷ. Nó là điều kiện để bạn có thể tiếp tục có mặt và trao đi - bền vững, không kiệt sức.