Có phải mọi cảm xúc đều cần được giải quyết ngay lập tức?
Bạn vừa trải qua một ngày tồi tệ. Bạn buồn, nhưng lại tự nhắc mình phải vui lên. Bạn tức giận, nhưng cố gắng tìm cách bình tĩnh ngay. Bạn nhớ một người, nhưng liên tục thúc ép bản thân phải quên đi.
Dường như chúng ta đang sống trong một thời đại mà ngay cả cảm xúc cũng cần được xử lý thật nhanh. Buồn thì phải tìm cách vui. Lo lắng thì phải học cách tích cực. Tổn thương thì phải học cách buông bỏ. Và nếu một cảm xúc cứ kéo dài, chúng ta bắt đầu nghi ngờ liệu mình có đang làm gì sai hay không.
Vậy liệu mọi cảm xúc đều cần được giải quyết ngay khi chúng xuất hiện? Cùng đọc đến cuối để tìm lời giải nhé!
1. Cảm xúc không phải một vấn đề cần lập tức sửa chữa
Chúng ta thường có xu hướng xem những cảm xúc khó chịu như một vấn đề cần loại bỏ.
Khi buồn, ta muốn tìm cách vui trở lại. Khi tức giận, ta cố gắng bình tĩnh càng nhanh càng tốt. Khi lo lắng, ta lập tức tìm kiếm lời khuyên, giải pháp hoặc một lời khẳng định rằng mọi chuyện sẽ ổn.
Điều này dễ hiểu, bởi chẳng ai muốn ở lâu trong những trạng thái khiến mình mệt mỏi.
Tuy nhiên, cảm xúc không phải lúc nào cũng xuất hiện để cản trở cuộc sống. Chúng có thể cung cấp thông tin về những gì đang diễn ra bên trong và cách chúng ta phản ứng với thế giới xung quanh.
Nỗi buồn có thể cho thấy bạn đang mất đi điều gì đó quan trọng hoặc cần thời gian để thích nghi.
Sự tức giận đôi khi xuất hiện khi bạn cảm thấy ranh giới cá nhân bị xâm phạm.
Nỗi lo lắng có thể phản ánh sự bất an trước một tình huống chưa chắc chắn.
Sự ghen tị đôi khi giúp bạn nhận ra một mong muốn hoặc nhu cầu mà mình chưa dám thừa nhận.
Sự thất vọng có thể cho thấy kỳ vọng của bạn và thực tế đang có khoảng cách.
Tất nhiên, không phải cảm xúc nào cũng phản ánh chính xác thực tế. Chẳng hạn, cảm giác bị bỏ rơi không nhất thiết có nghĩa là người khác đang cố tình bỏ rơi bạn.
Nhưng thay vì vội vàng loại bỏ cảm xúc, bạn có thể xem chúng như một tín hiệu đáng để tìm hiểu.
2. Tại sao chúng ta luôn cảm thấy cần phải giải quyết cảm xúc ngay lập tức?
Có nhiều lý do khiến chúng ta khó chịu đựng những cảm xúc chưa được giải quyết.
2.1. Thứ nhất, chúng ta sợ cảm giác khó chịu.
Buồn bã, tức giận, xấu hổ hay lo lắng đều có thể tạo ra những trải nghiệm không dễ chịu. Vì vậy, ta thường muốn thoát khỏi chúng càng nhanh càng tốt.
2.2. Thứ hai, chúng ta sợ bị đánh giá.
Bạn có thể từng nghe những câu như: "Có thế thôi mà cũng buồn", "Sao chuyện nhỏ vậy mà cứ nghĩ mãi?" hoặc "Phải mạnh mẽ lên chứ".
Khi thường xuyên tiếp nhận những thông điệp như vậy, bạn có thể dần cảm thấy cảm xúc của mình là điều phiền phức, cần được che giấu hoặc xử lý thật nhanh.
2.3. Thứ ba, chúng ta nhầm lẫn giữa hiểu cảm xúc và kiểm soát cảm xúc.
Có những người cho rằng mình phải tìm ra nguyên nhân, giải pháp và bài học ngay sau mỗi lần buồn bã. Nếu chưa làm được, họ cảm thấy mình đang thiếu kỹ năng quản lý cảm xúc.
Nhưng đôi khi, bạn chưa cần một lời giải thích. Bạn chỉ cần thừa nhận rằng hôm nay mình đang có một ngày không ổn.
Việc liên tục cố gắng phân tích, tìm nguyên nhân và sửa chữa cảm xúc cũng có thể khiến bạn kiệt sức hơn, đặc biệt khi bạn đang quá tải.
3. Khi nào bạn nên lắng nghe, khi nào cần hành động?
Không phải cảm xúc nào cũng cần được xử lý theo cùng một cách. Điều quan trọng là phân biệt giữa cảm xúc cần được trải nghiệm, cảm xúc cần được tìm hiểu và tình huống cần có hành động cụ thể.
Khi cảm xúc chỉ đang cần được lắng nghe
Đôi khi, bạn buồn vì một chuyện đã xảy ra, nhớ một người cũ hoặc cảm thấy hụt hẫng sau khi không đạt được điều mình mong muốn.
Nếu không có vấn đề cấp thiết cần giải quyết, bạn có thể cho phép mình cảm nhận những điều ấy mà không cần ép bản thân phải vui vẻ ngay.
Khi cảm xúc đang báo hiệu một nhu cầu chưa được đáp ứng
Nếu bạn liên tục tức giận vì cảm thấy không được tôn trọng, thường xuyên lo lắng vì áp lực công việc hoặc buồn bã trong một mối quan hệ, có thể đã đến lúc nhìn sâu hơn vào tình huống.
Bạn có thể cần một cuộc trò chuyện, một ranh giới rõ ràng hoặc một thay đổi trong cách mình đang sống.
Khi cảm xúc đang dẫn đến hành vi gây tổn thương
Nếu cơn giận khiến bạn muốn đập phá, xúc phạm hoặc làm tổn thương người khác, bạn cần hành động ngay để đảm bảo an toàn. Hãy tạm dừng cuộc tranh cãi, tạo khoảng cách và tìm sự hỗ trợ khi cần.
Tương tự, nếu cảm xúc kéo dài, ảnh hưởng đáng kể đến giấc ngủ, công việc, các mối quan hệ hoặc khả năng sinh hoạt, bạn không cần phải tự mình chịu đựng. Việc tìm đến chuyên gia tâm lý là một lựa chọn đáng cân nhắc.
Điều cần nhớ là: Bạn không nhất thiết phải giải quyết cảm xúc ngay lập tức, nhưng vẫn cần chú ý đến những gì cảm xúc đang khiến bạn làm.
4. 4 cách để ở lại với cảm xúc mà không bị chúng cuốn đi
Nếu bạn đã quen với việc phải nhanh chóng tìm cách thoát khỏi cảm xúc khó chịu, việc cho phép bản thân dừng lại có thể không dễ dàng.
Bạn có thể bắt đầu bằng những thực hành nhỏ sau:
4.1. Gọi tên cảm xúc thay vì chỉ nói mình đang không ổn
Thay vì nói "Mình thấy tệ quá", hãy thử cụ thể hơn một chút.
Bạn đang buồn, thất vọng, cô đơn, xấu hổ hay cảm thấy bị bỏ rơi?
Việc gọi tên cảm xúc giúp bạn quan sát trải nghiệm của mình rõ ràng hơn, thay vì để tất cả những cảm giác khó chịu hòa lẫn thành một trạng thái mơ hồ.
Bạn có thể tự hỏi:
Mình đang cảm thấy điều gì?
Cảm xúc này xuất hiện mạnh nhất vào lúc nào?
Nó đang thay đổi hay vẫn giữ nguyên?
Bạn không cần gọi tên thật chính xác ngay lần đầu. Cứ bắt đầu với điều gần nhất bạn có thể nhận ra.
4.2. Tách biệt cảm xúc và sự thật
Khi đang buồn hoặc lo lắng, chúng ta đôi khi dễ xem những suy nghĩ xuất hiện lúc ấy như sự thật tuyệt đối.
Chẳng hạn:
Cảm xúc: Mình cảm thấy không được yêu thương.
Suy nghĩ: Chắc chẳng ai thực sự quan tâm đến mình.
Sự thật có thể kiểm chứng: Hôm nay người yêu chưa trả lời tin nhắn của mình.
Ba điều này có liên quan, nhưng không hoàn toàn giống nhau.
Hãy thử tự hỏi: "Điều mình đang cảm thấy có phải là toàn bộ sự thật của tình huống này không?"
Khoảng cách nhỏ ấy có thể giúp bạn không vội đưa ra kết luận hoặc hành động chỉ dựa trên cảm xúc nhất thời.
4.3. Cho phép bản thân chưa có câu trả lời
Có những câu hỏi không thể được giải đáp ngay lập tức.
Tại sao mình vẫn buồn dù mọi chuyện đã qua? Tại sao mình nhớ một người từng khiến mình tổn thương? Tại sao mình không cảm thấy vui dù đã đạt được điều mình mong muốn?
Bạn không cần phải ép mình tìm ra câu trả lời ngay hôm nay.
Hãy thử thay câu hỏi "Làm thế nào để mình hết cảm giác này?" bằng "Mình có thể làm gì để chăm sóc bản thân trong lúc đang có cảm giác này?".
Đó có thể là nghỉ ngơi, đi dạo, nghe nhạc, trò chuyện với một người đáng tin cậy hoặc đơn giản là cho mình một buổi tối không cần phải cố gắng.
4.4. Viết ra những điều chưa thể giải quyết
Khi có quá nhiều suy nghĩ cùng xuất hiện, viết có thể giúp bạn tạo một khoảng dừng giữa cảm xúc và phản ứng.
Bạn không cần viết một bài nhật ký hoàn chỉnh. Hãy thử dành 10 phút để trả lời ba câu hỏi:
Hiện tại, điều gì đang khiến mình khó chịu nhất?
Mình đang mong điều gì sẽ xảy ra?
Nếu chưa thể giải quyết chuyện này hôm nay, mình muốn đối xử với bản thân như thế nào?
Đừng cố gắng viết ra một kết luận tích cực. Bạn có thể kết thúc trang viết bằng một câu rất đơn giản:
"Hôm nay mình vẫn chưa ổn, và mình cho phép bản thân có thêm thời gian."
Đôi khi, việc đưa những suy nghĩ ra khỏi đầu và nhìn chúng trên trang giấy đã là một bước nhỏ giúp bạn hiểu mình hơn.
5. Chấp nhận cảm xúc không có nghĩa là để mặc mọi thứ
Có một ranh giới quan trọng giữa việc chấp nhận cảm xúc và né tránh trách nhiệm với những gì đang diễn ra.
Chấp nhận cảm xúc là thừa nhận rằng mình đang buồn, giận hoặc lo lắng mà không tự phán xét bản thân vì điều đó.
Còn né tránh cảm xúc là liên tục tìm cách không phải đối diện với chúng, chẳng hạn vùi đầu vào công việc, sử dụng chất kích thích, lướt điện thoại không ngừng hoặc giả vờ mọi chuyện chưa từng xảy ra.
Hai điều này rất dễ bị nhầm lẫn.
Bạn có thể cho phép mình buồn, nhưng vẫn cần chăm sóc những nhu cầu cơ bản. Bạn có thể chưa sẵn sàng nói chuyện, nhưng vẫn cần thông báo với người liên quan nếu sự im lặng của mình ảnh hưởng đến họ.
Bạn cũng có thể chưa muốn đưa ra quyết định về một mối quan hệ, nhưng vẫn cần nhìn nhận những vấn đề đang khiến mình tổn thương.
Chấp nhận cảm xúc không phải là đứng yên mãi trong cảm xúc ấy. Đó là tạo đủ không gian để hiểu điều gì đang xảy ra trước khi lựa chọn bước tiếp theo.
Bạn không cần phải ổn ngay hôm nay
Chúng ta thường dành rất nhiều thời gian để học cách kiểm soát cảm xúc, nhưng lại ít khi học cách kiên nhẫn với chính mình khi cảm xúc chưa thể được giải quyết.
Có lẽ bạn không cần phải tìm ra bài học sau mỗi lần thất vọng. Không cần biến mọi nỗi buồn thành động lực hay ép mình phải nhìn thấy mặt tích cực trong những chuyện chưa vui.
Bạn có thể buồn mà vẫn tiếp tục sống. Có thể tức giận nhưng lựa chọn không làm tổn thương người khác. Có thể chưa hiểu hết những gì đang diễn ra bên trong mà vẫn dành cho mình sự quan tâm cần thiết.
Nếu hôm nay có một cảm xúc nào đó bạn vẫn chưa thể gọi tên, Viết Chữa Lành có khóa học và tài nguyên giúp bạn từng bước ổn định và chữa lành, cùng cộng đồng thấu hiểu không phán xét.
Cùng Viết Chữa Lành, bạn có thể thực hành những bài viết có định hướng để nhận diện cảm xúc, lắng nghe nhu cầu và từng bước hiểu hơn về thế giới nội tâm của mình.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về viết chữa lành như một công cụ trong hành trình này, có thể xem thêm:
Không phải cảm xúc nào cũng cần một lời giải ngay lập tức. Đôi khi, điều bạn cần nhất chỉ là cho phép mình được cảm nhận, được chậm lại và không phải vội vàng trở thành một người luôn ổn.
Bình luận